Jak wygląda w rzeczywistości rynek odzieży używanej w Polsce i import tej odzieży do Polski z Europy Zachodniej? Przedstawiamy pierwszy artykuł z cyklu tworzącego raport „Import odzieży używanej do Polski z Europy Zachodniej.”
Spis treści:
Znaczenie i kontekst rynku odzieży używanej
Wielkość i dynamika rynku odzieży używanej w Polsce i na Świecie
Wartość i dynamika polskiego rynku odzieży używanej (2022-2025)
Motywacje konsumentów i zmiany w zachowaniach zakupowych
Kluczowi gracze i struktura rynku w Polsce
Znaczenie i kontekst rynku odzieży używanej
Rynek odzieży używanej, powszechnie określany jako „second-hand” lub „vintage”, zyskuje na znaczeniu zarówno w skali globalnej, jak i w Polsce. Stanowi on kluczowy element gospodarki obiegu zamkniętego, odpowiadając na rosnącą świadomość ekologiczną konsumentów i zmieniając paradygmat z „szybkiej mody” na rzecz bardziej zrównoważonych praktyk zakupowych. Ta transformacja przyczynia się do dynamicznego wzrostu tego sektora.
Globalny handel odzieżą używaną osiąga wartość około 4,3 miliarda dolarów amerykańskich (USD) rocznie, z istotnym udziałem polskich przedsiębiorstw.W 2021 roku globalny rynek odzieży używanej generował obroty na poziomie 36 miliardów USD, z prognozowanym wzrostem do 77 miliardów USD do 2025 roku. 2 Inne analizy wskazują na wartość 211 miliardów USD w 2023 roku, co oznacza wzrost o 19% rok do roku, z przewidywanym osiągnięciem około 350 miliardów USD do 2027 roku.Do 2026 roku oczekuje się wzrostu globalnego rynku second-hand o imponujące 127% [i]
Te dane wskazują, że rynek odzieży używanej ewoluuje z niszy do głównego nurtu, stając się znaczącym sektorem gospodarki. Początkowo sklepy z odzieżą używaną były często postrzegane jako miejsca dla osób o niższych dochodach. Jednakże, obserwowany wykładniczy wzrost wartości globalnego rynku, który w 2023 roku był 15 razy szybszy niż tempo rozwoju całej branży odzieżowej , sugeruje, że sektor ten nie jest już wyłącznie odpowiedzią na wyzwania ekonomiczne, lecz staje się samodzielnym i atrakcyjnym modelem konsumpcji. Ten rozwój jest napędzany przez szersze trendy społeczne i ekologiczne, co umacnia jego pozycję jako trwałego elementu globalnej gospodarki.[ii]
Wielkość i dynamika rynku odzieży używanej w Polsce i na Świecie
Krajowy rynek odzieży używanej w Polsce jest szacowany na 5-6 miliardów złotych (PLN) rocznie. Prognozy wskazują, że cały rynek odzieży i obuwia w Polsce wzrośnie o 4% rok do roku, osiągając niemal 60 miliardów PLN w 2024 roku. Wartość polskiego rynku odzieżowego ma osiągnąć 15,51 miliarda USD w 2024 roku, z roczną stopą wzrostu (CAGR) na poziomie 4,73% w latach 2024-2028.[i]
Polska odgrywa znaczącą rolę w globalnym handlu odzieżą. W 2023 roku kraj zajął dziewiąte miejsce w światowym imporcie odzieży, osiągając udział rynkowy na poziomie 2,7%, co stanowi wzrost o 0,8 punktu procentowego (pp) w porównaniu z rokiem 2019.Jednocześnie, w tym samym roku Polska była jedenastym największym światowym eksporterem odzieży, z udziałem na poziomie 2,1%.[ii]
Na polskim rynku odzieżowym, odzież damska utrzymuje najwyższy udział, wynoszący 52,5% w 2023 roku, z prognozą, że do 2028 roku ten udział pozostanie praktycznie niezmieniony. 1 Średnie wydatki na odzież na osobę w Polsce w 2024 roku mają wynieść 385,7 USD, a przeciętna liczba zakupionych ubrań to 32,7 sztuki.[iii]
Fakt, że Polska jest zarówno znaczącym importerem, jak i eksporterem odzieży, sugeruje, że kraj ten nie jest jedynie rynkiem docelowym dla importowanej odzieży. Wysoki udział w imporcie przy jednoczesnym istotnym udziale w eksporcie wskazuje na istnienie rozwiniętych procesów sortowania, przetwarzania i re-eksportu. Taka dynamika wykracza poza prosty model konsumpcji („kupujemy, by nosić”) i świadczy o złożonym ekosystemie branżowym, w którym Polska odgrywa strategiczną rolę w międzynarodowym łańcuchu wartości odzieży, w tym odzieży używanej.
Tabela 1: Wartość i Dynamika Polskiego Rynku Odzieży Używanej (2022-2025)
| Wskaźnik | Wartość (2021/2023) | Prognoza (2024/2025/2027/2028) |
| Globalny rynek odzieży używanej (USD) | 36 mld (2021) / 211 mld (2023) | 77 mld (2025) / 350 mld (2027) |
| Wzrost globalnego rynku second-hand | – | +127% do 2026 r. |
| Krajowy rynek odzieży używanej (PLN) | 5-6 mld (szac.) | – |
| Rynek odzieży i obuwia w Polsce (PLN) | – | ~60 mld (2024) |
| Rynek odzieżowy w Polsce (USD) | – | 15,51 mld (2024) |
| CAGR rynku odzieżowego w Polsce (2024-2028) | – | 4,73% |
| Udział Polski w światowym imporcie odzieży | 2,7% (2023) | – |
| Udział Polski w światowym eksporcie odzieży | 2,1% (2023) | – |
| Udział odzieży damskiej w polskim rynku | 52,5% (2023) | Niezmieniony do 2028 r. |
| Średnie wydatki na odzież na osobę w Polsce (USD) | – | 385,7 (2024) |
Motywacje konsumentów i zmiany w zachowaniach zakupowych
Polacy coraz chętniej sięgają po odzież używaną. Dane GUS wskazują, że już niemal jedna trzecia, czyli ponad 10 milionów dorosłych Polaków, ubiera się w sklepach z odzieżą używaną. Badania z 2022 roku potwierdziły, że 69% Polaków dokonywało zakupów w second-handach. Co więcej, aż 40% respondentów z Polski zadeklarowało, że połowa ich garderoby składa się z ubrań z drugiej ręki, co plasuje Polskę w europejskiej czołówce, obok Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii.[i][ii]
Motywacje zakupowe konsumentów ulegają ewolucji. W przeszłości niższa cena była dominującym czynnikiem.Obecnie jednak klienci coraz częściej zwracają uwagę na jakość, skład materiałów (preferując bawełnę, wełnę, kaszmir), poszukują dobrze wykonanych, markowych ubrań oraz unikatowej estetyki vintage.Istotnym czynnikiem jest również troska o środowisko, która motywuje niemal 30% polskich respondentów do kupowania używanej odzieży.Przykładowo, zakup jednej pary używanych jeansów pozwala zaoszczędzić 11 tysięcy litrów wody w procesie produkcji i zredukować ślad węglowy związany z transportem[iii]
Charakterystyka demograficzna kupujących również jest zróżnicowana. Wśród nabywców odzieży używanej przeważają kobiety (90% badanych klientów w jednym badaniu, 55,5% w innym), choć obserwuje się wzrost liczby mężczyzn i młodzieży. Największy odsetek klientów, ponad połowa, to osoby w wieku 20-29 lat. Ponadto, ponad 60% osób z wykształceniem wyższym deklaruje zakupy ubrań z drugiej ręki.
Mimo rosnącej popularności, sklepy stacjonarne z odzieżą używaną napotykają na pewne bariery, które mogą zniechęcać do 30% potencjalnych klientów. Należą do nich ciasne alejki, chaotyczne ułożenie produktów, brak udogodnień dla osób niepełnosprawnych oraz nieprzyjemny zapach.
Przesunięcie motywacji zakupowych z samej ceny na jakość, unikatowość i ekologię wskazuje na dojrzewanie rynku second-hand w Polsce i jego integrację z szerszymi trendami modowymi. Początkowo dominującym czynnikiem była cena, jednak obecne badania podkreślają rosnące znaczenie jakości materiałów, poszukiwanie markowych i unikatowych ubrań, a także silny motyw ekologiczny.Ten trend, szczególnie wyraźny wśród młodszych i lepiej wykształconych konsumentów, sugeruje, że second-hand przestaje być wyłącznie alternatywą dla tanich zakupów, a staje się świadomym wyborem stylu życia. To oznacza, że rynek ma potencjał do dalszego wzrostu i premiumizacji, pod warunkiem, że sprosta rosnącym oczekiwaniom w zakresie jakości i doświadczenia zakupowego. Pokonanie barier dla sklepów stacjonarnych, takich jak nieład czy zapach, staje się kluczowe dla pełnego wykorzystania tego potencjału.
Kluczowi gracze i struktura rynku w Polsce
Branża odzieży używanej w Polsce charakteryzuje się rozbudowaną strukturą i znaczącą liczbą podmiotów. Przedsiębiorcy działający w tym sektorze stanowią grupę ponad 100 tysięcy osób, a liczba funkcjonujących sklepów wynosiła prawie 30 tysięcy. W lecie 2024 roku w Polsce działało 13,8 tysiąca second-handów.
Wiodący importerzy i hurtownie odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu rynku:
- „ANGORA” Export-Import jest uznawana za największą hurtownię w Polsce i lidera w sprzedaży odzieży używanej oraz outlet.
- TEXLAND to jeden z największych bezpośrednich importerów odzieży używanej, sprowadzający towar z Anglii, Irlandii, Szkocji i Francji.
- PamarHurt funkcjonuje jod ponad dekady jako bezpośredni importer odzieży używanej, oraz hurtowania odzieży używanej sortowanej klasy premium i cream zwłaszcza z Anglii.
- Amerskład specjalizuje się w bezpośrednim imporcie odzieży z USA, działając na rynku od 2005 roku i zaopatrując zarówno małe, jak i duże ciuchlandy, sieci sklepów oraz hurtownie w całej Polsce.
- Vivetextilerecycling zajmuje się recyklingiem tekstyliów, a także hurtową i detaliczną sprzedażą sortowanej oraz niesortowanej odzieży używanej, sprowadzanej z krajów Europy Zachodniej.
- Ecotex Group pozyskuje odzież z Niemiec, Anglii i Szkocji, posiadając swoje główne firmy w Niemczech (Ecotex Germany, Helppack) oraz w Polsce (Ecotex Poland, Polstoff).
W zakresie zatrudnienia, brak jest precyzyjnych danych GUS dla całej branży second-hand. Niemniej jednak, platforma Jooble odnotowuje 36 129 ofert pracy w kategorii „Sklep odzieżą używaną”. Wśród pracowników second-handów dominują kobiety (ponad 95%) oraz osoby w wieku 19-29 lat (blisko 60%).
Koszty uruchomienia profesjonalnej hurtowni odzieży używanej szacowane są na około 100 000 PLN (bez zakupu nieruchomości), z czego około 70 000 PLN przeznaczone jest na zakup towaru do dalszej odsprzedaży.
Polski rynek odzieży używanej, choć dynamicznie rośnie pod względem konsumenckim, wydaje się przechodzić fazę konsolidacji i profesjonalizacji po stronie podażowej. Może to prowadzić do zmniejszenia liczby mniejszych graczy. Z jednej strony, raporty wskazują na dużą liczbę sklepów (30 tys. , 13,8 tys. w 2024 r. ) i osób zatrudnionych (ponad 100 tys. ). Z drugiej strony, dane z pierwszej połowy 2024 roku pokazują zamknięcie ponad 100 placówek i zawieszenie działalności 250 firm. Ta pozorna sprzeczność sugeruje, że pomimo ogólnego wzrostu rynku, mniejsze, być może mniej efektywne lub gorzej zarządzane podmioty, mogą mieć trudności z utrzymaniem się. Duże, wyspecjalizowane hurtownie i importerzy, dysponujący własną logistyką i ugruntowanymi źródłami dostaw, są w lepszej pozycji do dominacji, co prowadzi do naturalnej konsolidacji branży.
[ii] https://finanse.wp.pl/ukochane-sklepy-polakow-pod-sciana-ten-biznes-sie-nie-oplaca-7099632401525376a
[iii] https://spolecznosc.ing.pl/-/Blog/Moda-z-drugiej-r%C4%99ki-Rynek-odzie%C5%BCy-u%C5%BCywanej-w-Polsce/ba-p/41001
https://pl.jooble.org/praca-sklep-odzie%C5%BC%C4%85-u%C5%BCywan%C4%85
https://lindstromgroup.com/pl/artykuly/rozwoj-rynku-odziezy-uzywanej-w-polsce
[ii] https://wspieramyeksport.pl/api/public/files/2702/PKO_BRANZA_ODZIEZOWA_2024.pdf
[iii] https://omnichannelnews.pl/2024/07/08/polski-rynek-odziezowy-wyroznia-sie-na-tle-regionu-cee-swoja-wielkoscia-i-dynamicznym-rozwojem/
[i] https://www.obserwatorfinansowy.pl/bez-kategorii/rotator/uzywana-odziez-handel-ciucholand-polska/
https://www.merito.pl/blog/second-hand-czyli-modnie-oszczednie-i-ekologicznie
[ii] https://sukces.rp.pl/moda/art40700001-raport-polacy-pokochali-ubrania-uzywane-jestesmy-w-europejskiej-czolowce
